De waardepiramide: van lineair naar circulair

Bedrijven spelen een belangrijke rol in de transitie naar een circulaire economie. Dit vraagt om een andere omgang met grondstoffen en nieuwe businessmodellen. Daarom is het van belang in kaart te brengen welke aanpassingen er moeten worden gedaan in de manier waarop producten worden geproduceerd en gebruikt.

In een lineaire economie, zoals afgebeeld in onderstaande afbeelding, wordt er tijdens de productie en in de retail waarde toegevoegd aan een component of product. Grondstoffen worden gewonnen, verwerkt tot componenten en uiteindelijk tot producten die in de winkel komen te liggen. Op het verkoopmoment vertegenwoordigt het product de hoogste waarde, waarna de waarde zodra de consument of gebruiker het product thuis of op het werk heeft, snel afneemt. Na een relatief korte levensfase wordt een product afgedankt, waarna de waarde wordt vernietigd als het op de afvalberg belandt. Maar een klein deel van de grondstoffen is vaak geschikt voor hergebruik.

Het businessmodel in de lineaire economie is dus gericht op het verkopen van zo veel mogelijk producten. Dit zorgt voor een prikkel voor producenten om producten te ontwerpen die een relatief korte levensduur hebben. Bron: Master circular business with the value hill (Circle Economy, Nuovalente, Het Groene Brein, TU Delft Sustainable Finance Lab, CLICKNL)

Waarde piramide

In een circulaire economie wordt de levensduur van producten verlengd en wordt de hoge waarde van een product zo lang mogelijk, of zelfs voor altijd, behouden. Kijkend naar de waarde piramide betekent dit dat tijdens de productiefase (voor gebruik) waarde wordt toegevoegd waarna een product zo lang mogelijk in de gebruiksfase wordt gehouden. Wanneer dit niet langer mogelijk is doordat een product mankementen vertoont, bepaalde onderdelen zijn versleten of het niet langer up-to-date is, kan met onderhoud of reparatie de levensduur verlengd worden. Het is vervolgens van belang dat een product na de gebruiksfase zo langzaam mogelijk omlaaggaat op de waardepiramide. Als onderhoud of reparatie geen mogelijkheid meer is, kunnen producten mogelijk nog wel gerefurbished worden, componenten hergebruikt worden of kunnen waardevolle grondstoffen d.m.v. recycling teruggewonnen worden. Bron: Master circular business with the value hill (Circle Economy, Nuovalente, Het Groene Brein, TU Delft Sustainable Finance Lab, CLICKNL).

 

Om de transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie te realiseren, moeten een breed scala aan economische activiteiten opnieuw worden ingericht. Bijvoorbeeld de manier waarop logistiek is georganiseerd, hoe grondstoffen worden verwerkt en hoe producten worden ontworpen. Bedrijven spelen hier een grote rol in en ontwikkelen nieuwe businessmodellen waarmee waarde wordt geoptimaliseerd en die een andere omgang met producten beogen. Hergebruik van materialen levert een mogelijke besparing van kosten op en servicemodellen bieden nieuwe kansen in het versterken van de relatie tussen leverancier en klant.